Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam

Chia sẻ
Trong cuốn “Tình yêu hàng hiệu”, hai tác giả đã nêu hiện tượng người tiêu dùng Trung Quốc có thể mạnh tay chi cho hàng hiệu thời trang, mắt kính có khi lên tới cả vài nghìn đô la một chiếc túi nhưng mua đồ gia dụng, điện tử lại chọn các nhãn hiệu nội địa như Haier... Lý do khá đơn giản, những hàng hiệu thời trang, mắt kính là dấu hiệu dễ nhận biết về  đẳng cấp của người dùng, còn hàng gia dụng thì khả năng kể chuyện về chủ nhân ít hơn.( Trích dẫn: Sài gòn tiếp thị , 5/12/2008)
Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam ảnh 1

Một buổi lễ ra mắt điện thoại Xiaome

Ngày xưa, cũng chưa lâu lắm, trước ngày giải phóng miền Nam năm 1975, hàng công nghiệp nhẹ Trung Quốc rất nổi tiếng ở miền Bắc nước ta: kim, chỉ, bút máy Kim tinh, cắt móng tay, dép nhựa… Hàng điện tử thì rất nổi tiếng đài bán dẫn Siêngmao vắt vai, mẫu hình của người cán bộ thành đạt lúc bấy giờ, cũng là sản phẩm duy nhất của thế giới hiện đại phổ biến tại miền Bắc lúc đó. Nhưng cũng chỉ có thế thôi: Trung Quốc với các chính sách của Đại cách mạng văn hoá đã đóng cửa các trường đại học và viện nghiên cứu, đưa giới trí thức về nông thôn lao động, tạo nên một khoảng cách mênh mông về sản phẩm tiêu dùng giữa họ và thế giới.
Còn 20 năm trước, khi Việt Nam bắt đầu công cuộc tái hoà nhập với thế giới, thị trường hàng điện tử nước nhà được thống trị bởi các thương hiệu Nhật Bản: những là Sony, Sanyo, Toshiba… với những mặt hàng vốn đã thông dụng từ trước ở miền Nam như radio cassete, nồi cơm điện… Đầu tiên là các hàng second hand được thuỷ thủ các tàu viễn dương mang về, sau đó là hàng mới thương hiệu Nhật do các nước Đông Nam Á sản xuất để rồi cuối cùng là các sản phẩm được lắp ráp tại Việt Nam. Uy tín của các thương hiệu Nhật Bản là rất lớn và sự thành công ở Việt Nam có lẽ đã đưa các thương hiệu Nhật Bản lên đỉnh cao, để rồi sau đó họ bắt đầu lơ là với các mặt hàng điện tử để đi tìm những sự phiêu lưu ở những lĩnh vực khác.
Nay thì chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của các tay chơi mới trong lĩnh vực hàng điện tử: các hãng Trung Quốc.
Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam ảnh 2

Hisense-thương hiệu TV phổ biến nhất TQ rất có thể sẽ như vậy ở VN

Len lách vào thị trường ngách lúc đó là các thương hiệu Hàn Quốc như Samsung, LG, Daewoo… với các sản phẩm tương tự như Nhật Bản, nhưng phổ cập phần lớn ở một số mặt hàng đòi hỏi kỹ thuật cao hơn như tivi. Khi đó, hàng Hàn Quốc có một uy tín thấp hơn, đương nhiên và cũng đương nhiên được dành cho các nhóm dân cư có thu nhập thấp hơn. Có điều, rất nhanh chóng sau đó, người Hàn Quốc đã làm được một việc gần như là thần kỳ: khởi đầu cuộc chinh phục người tiêu dùng toàn thế giới với các sản phẩm điện thoại di động thương hiệu Samsung. Danh tiếng của điện thoại Samsung cũng mang lại danh tiếng cho các sản phẩm điện tử khác của Hàn Quốc: giờ đây không mấy ai ở Việt Nam lại xếp các thương hiệu Hàn Quốc là dành cho các tầng lớp thu nhập thấp nữa, cũng như sự nghi ngờ về chất lượng của sản phẩm điện tử xuất sứ Hàn Quốc đã từ từ tan biến đi.
Nay thì chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của các tay chơi mới trong lĩnh vực hàng điện tử: các hãng Trung Quốc. Cũng như các hãng Hàn Quốc trước kia, các hãng này đang bắt đầu cuộc xâm nhập vào thị trường Việt Nam với các mặt hàng có trình độ kỹ thuật tương đối cao hơn so với hàng điện tử thông thường và đang bắt đầu trở nên thông dụng: đầu tiên là những tivi đời mới thương hiệu TCL, máy tính thương hiệu Lenovo và nhất là một loạt các thương hiệu điện thoại di động đang còn lạ hoắc như Lenovo, Gionee… Nếu tivi là loại hàng đã quá thông thường mà nay chi còn nâng cấp ở một số chi tiết như màn hình, độ phân giải hay khả năng tích hợp với máy tính, máy tính vốn được Lenovo bắt đầu bằng việc mua phần sản xuất của hãng IBM lừng danh nay bắt đầu xâm nhập với cái tên mới, thì điện thoại di động đang là mặt hàng chủ lực để các hãng Trung Quốc khởi dựng cuộc chơi quốc tế tại Việt Nam.
Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam ảnh 3

Một gian hàng của Lenovo

Có điều chiến lược xâm nhập của họ cũng vẫn thế thôi.
Đầu tiên là giá. Hàng Trung Quốc hiện nay, cũng như hàng Hàn Quốc hơn 20 năm trước và hàng Nhật Bản hơn 50 năm trước, bắt đầu bằng giá rất cạnh tranh. Người Việt Nam hiện thu nhập còn thấp, khoảng 1.500 đô la Mỹ một năm, nhưng nhu cầu nghe và nói bằng điện thoại lại cao, cũng y hệt như ở những nước có thu nhập 15.000 đô la Mỹ vậy. Vậy thì giá rẻ có một ý nghĩa rất quan trọng, nếu như hình thức bề ngoài của chúng không đến nỗi nào. Bạn cứ thử tưởng tượng một chiếc điện thoại Trung Quốc nghe được và nói được, của Gionee chẳng hạn, mà có giá chỉ vài trăm nghìn đồng thì quả là sẽ rất mà khó cưỡng nổi khi mỗi tháng đi làm công nhân bạn chỉ có dành dụm được một số tiền như thế. Mà không có cái để alô thì quả là không thể nào chấp nhận được trong thời buổi thông tin thì nhiều, mà sự đánh giá con người qua cái vỏ bề ngoài lại còn nhiều hơn. Vậy khởi đầu cứ là nhằm vào tầng lớp trung lưu thấp và tầng lớp thấp, vốn đang còn rất đông ở Việt Nam vậy.
Tiếp theo là câu chuyện chất lượng. Hàng Tàu vốn là một thuật ngữ khá miệt thị để chỉ hàng xuất sứ Trung Quốc. Có điều khoảng 60 năm về trước hàng Nhật Bản, còn được gọi là ‘Nhật Bủn’, cũng bị miệt thị về chất lượng như vậy, cứ xem một vài phim Hollywood những năm 50 thế kỷ trước thì biết. Và kinh nghiệm người Việt về chất lượng hàng Trung Quốc là đắng chát: từ đồ chơi trẻ em nhiễm độc, thực phẩm có chất phụ gia độc cho đến tai tiếng nhất là xe máy tàu một thời mua về chỉ để mang đi sửa và nay thì đã gần như tuyệt chủng. Điện thoại di động Trung Quốc xem ra đã rút được kinh nghệm đó: hàng rẻ nhưng chất lượng không phải đến nỗi quá tệ như xe máy Trung Quốc. Xem ra sự hội nhập với thế giới đã đem lại một sự cải thiện đáng kể trong việc áp dụng công nghệ cao vào sản phẩm mới cho các hãng Trung Quốc.
Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam ảnh 4

Người mẫu châu Âu quảng cáo cho điện thoại phổ biến nhất TQ-ZTE

Hàng Trung Quốc hiện nay, cũng như hàng Hàn Quốc hơn 20 năm trước và hàng Nhật Bản hơn 50 năm trước, bắt đầu bằng giá rất cạnh tranh.
Cuối cùng là sự quảng bá thương hiệu đang được tiến hành khá bài bản, phù hợp với quy trình chung của thế giới. Có các serie quảng cáo rầm rộ trên các phương tiện thông tin đại chúng, có các chiến dịch tiếp thị rầm rộ với những người đẹp khả ái, gợi mở và nhất là các gói sản phẩm đưa ra khá phong phú, đa dạng đáp ứng nhu cầu và sở thích khác nhau: nhắm vào các mặt hàng giá rẻ nhưng không chỉ đơn thuần chỉ có các mặt hàng giá rẻ: có cả các mặt hàng chất lượng cao với các giá rất cạnh tranh. Việc xây dựng thương hiệu mạnh đã được các hãng Trung Quốc tiến hành sâu rộng, và có lẽ họ chỉ còn chờ một cú hích nữa, giống như sản phẩm Hàn Quốc với cú hích Samsung 10 năm trước, là sẽ bốc lên tại thị trường Việt Nam. Có điều, cú hích này tuỳ thuộc nhiều vào khả năng phát triển khoa học của Trung Quốc, cái mà với các thể chế hiện hành của họ, vốn chưa mấy phù hợp với sự sáng tạo của các cá nhân trong hoạt động khoa học và công nghệ, sẽ khó mà có được đột phá trong khoảng 10 năm sắp tới.
Vậy là trong khoảng thời gian diễn ra trước sự chứng kiến của một thế hệ, các thương hiệu hàng điện tử của Nhật Bản và Hàn Quốc đã rất thành công ở Việt Nam, hay nói cách khác, thị trường to lớn và khát hàng của Việt Nam đã góp phần đưa các hãng Nhật Bản, và nhất là Hàn Quốc, lên đỉnh cao uy tín trên thế giới. Còn giờ đây chúng ta đang quan sát thấy sự thâm nhập của hàng điện tử Trung Quốc với các thương hiệu đang còn khá lạ lẫm với người tiêu dùng. Nhưng cơ may thành công của các thương hiệu đó xem ra là không nhỏ nếu Trung Quốc có các cải cách sâu rộng về thể chế hướng về một xã hội văn minh.
Và câu chuyện lại quay về với nền công nghiệp điện tử nước nhà.
Theo nghiên cứu của hãng nghiên cứu thị trường GFK, hàng năm người tiêu dùng Việt Nam bỏ ra số tiền tương đương 1 tỷ đô la Mỹ để mua điện thoại mới. Hàng năm người Việt cũng chi gấp nhiều lần hơn nữa để mua đủ các loại hàng điện tử khác nhau từ nồi cơm điện, máy giặt, lò vi sóng cho tới các phương tiện nghe nhìn hiện đại. Một cách ngắn gọn, chúng ta đang có một thị trường vô cùng to lớn với hơn 90 triệu dân có thu nhập đang lên, một tiền đề quan trọng cho việc xây dựng bất kỳ ngành công nghiệp hiện đại nào ở bất cứ nơi nào trên thế giới.
Bên cạnh đó, trình độ của người Việt được đào tạo khá tốt trong các lĩnh vực liên quan đến khoa học cơ bản và công nghệ, và họ cũng thích làm khoa học và công nghệ. Bản tính người Việt lại rất mềm dẻo, uyển chuyển và sẵn sàng thay đổi. Đây là những điều cần thiết để tạo dựng nên một nguồn nhân lực có chất lượng thích hợp cho nền công nghiệp cần đến sự sáng tạo và biến đổi nhanh như công nghiệp điện tử.
Thị trường điện tử vẫn bỏ ngỏ: Các hãng Trung Quốc tiếp nối cuộc xâm nhập Việt Nam ảnh 5

Một bài báo trên tờ Bưu điện Washington về thực trạng sáng tạo trong nền công nghiệp sản xuất của Trung Quốc

Hơn thế, công nghiệp điện tử là một ngành đã được rất chú trọng trong các chiến lược phát triển đất nước ngay từ khi mới khởi đầu nước Việt Nam mới. Trong các văn bản nghị quyết của Đảng, các chương trình hoạt động của Chính phủ, của Bộ Công thương việc phát triển công nghiệp điện tử luôn có vị trí ưu tiên so với các ngành công nghiệp khác. Và kèm theo đó là những ưu đãi cho sự phát triển lĩnh vực công nghiệp này.
Câu hỏi đặt ra là vì sao hàng điện tử Việt Nam lại không thể tìm được chỗ đứng ngay tại thị trường nước nhà nói chung và trên thực tế là không còn tồn tại công nghiệp điện tử Việt Nam vào lúc này nữa?
 Bản tính người Việt lại rất mềm dẻo, uyển chuyển và sẵn sàng thay đổi. Đây là những điều cần thiết để tạo dựng nên một nguồn nhân lực có chất lượng thích hợp cho nền công nghiệp cần đến sự sáng tạo và biến đổi nhanh như công nghiệp điện tử.
Trả lời câu hỏi này không đơn giản nhưng không phải là không cần thiết vì những điều kiện của Việt Nam và Trung Quốc là hết sức tương đương nhau, tuy có sự hơn kém trong một vài khía cạnh cụ thể. Và cũng phải trả lời được câu hỏi này thì chương trình phát triển công nghiệp Việt Nam cùng danh mục sáu loại sản phẩm mà hàng điện tử đứng đầu, với sự hỗ trợ của Nhật Bản, được đề ra khoảng một năm trước mới có thể mang lại những kết quả cụ thể mà chúng ta hằng mong đợi được. Và cũng chỉ có như thế thì mới tạo ra được những cơ sở sâu bền cho sự tồn tại của các sản phẩm nước nhà trong điều kiện có sự cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa Trung Quốc.

Phạm Bích San

Tin liên quan

Chia sẻ

Bạn đọc bình luận

Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)    Refresh

Cùng chuyên mục