Bão giá bộ nhớ: “bài toán khó” của ngành smartphone, phân khúc giá rẻ có thể bị khai tử?

Chu kỳ chuyển dịch "sốc" từ thừa thành thiếu  

Thị trường chip nhớ đã trải qua một cú đảo chiều ngoài dự kiến của các nhà sản xuất, từ khủng hoảng thừa sang khan hiếm diện rộng do nhu cầu AI. 

Sau giai đoạn bùng nổ nhu cầu thiết bị điện tử vì đại dịch (2020–2021), sức mua smartphone, PC và tablet sụt giảm mạnh trong năm 2022–2023. Điều đó khiến cho lượng DRAM (DDR4, LPDDR4) và NAND Flash phổ thông bị tồn kho, kéo giá bán lao dốc không phanh. Để giảm thiểu thiệt hại, từ cuối 2022 các hãng sản xuất bộ nhớ đã đồng loạt chủ động siết chặt công suất. 

Mọi chuyện tưởng chừng đã ổn thoả thì sự bùng nổ của AI khiến nhu cầu HBM tăng cao. Sau 2023, các nhà sản xuất dồn phần lớn tài nguyên dây chuyền để tập trung đáp ứng cho nhu cầu này. 

Hệ quả nguồn cung DRAM/NAND phổ thông bị thắt chặt, năng lực sản xuất cho RAM máy tính cá nhân, smartphone và tablet bị thu hẹp đáng kể trong khi nhu cầu lại cao. Từ đó, giá linh kiện DDR5 và bộ nhớ lưu trữ bất ngờ đảo chiều, bất ngờ tăng vọt. 

Cú sốc tăng giá từ thượng nguồn linh kiện

Số liệu từ các đơn vị nghiên cứu bán dẫn cho thấy giá của chip nhớ đã tăng vọt trong quý II. LPDDR5X tăng 78–83% so với quý trước, trong khi LPDDR4X tăng 70–83% trong cùng kỳ. Và dự báo quý III, giá sẽ còn tiếp tục tăng thêm 8–13%.

Có thể thấy chuỗi cung ứng đã trễ nhịp từ một đến hai quý dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp vào giá linh kiện khiến chi phí lắp ráp thành phẩm tăng lên. Áp lực tài chính nặng nề nhất đang đổ dồn vào các nhà sản xuất thiết bị ngay trong nửa cuối năm 2026.

Chi phí sản xuất (BOM) bị đẩy cao 

Tỷ trọng chi phí bộ nhớ trong cấu trúc giá xuất xưởng của thiết bị di động và máy tính tăng vọt (chiếm tới 30–40% chi phí BOM trên các dòng flagship). Điều này buộc các hãng sản xuất từ điện thoại cho đến các thương hiệu PC/laptop phải tăng giá bán lẻ hoặc cắt giảm biên lợi nhuận.

Sự chuyển dịch mang tính cấu trúc này khiến chip nhớ vượt mặt cả bộ xử lý trung tâm (vốn là thành phần đắt đỏ nhất trong nhiều năm) để chiếm tới hơn một phần ba tổng chi phí linh kiện của một thiết bị xuất xưởng.

Phân khúc giá rẻ: "bất khả thi" về lợi nhuận và có thể bị khai tử 

Biến động giá đập mạnh nhất vào nhóm thiết bị bình dân. Đối với các dòng máy dưới 100USD, chi phí bộ nhớ trong quý III/2026 được dự báo tăng tới 400%.

Với biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh, việc duy trì sản xuất các mẫu smartphone dưới 100USD mà vẫn có lãi gần như là điều bất khả thi. Các nhà sản xuất buộc phải đứng trước ba lựa chọn khắt khe cắt giảm cấu hình, giảm dung lượng RAM/ROM xuống mức tối thiểu, chấp nhận hiệu năng suy giảm. Hoặc là tăng giá bán lẻ, đẩy gánh nặng chi phí sang người tiêu dùng cuối. Trong trường hợp mọi việc không được cải thiện, phân khúc giá rẻ có thể bị tạm ngừng hoặc loại bỏ hoàn toàn.

Thị trường tương lai 

Lượng xuất xưởng smartphone toàn cầu trong quý II/2026 đã giảm 6% so với cùng kỳ năm trước. Phân khúc máy dưới 400 USD chịu thiệt hại nặng nề nhất khi sụt giảm hơn 22%. Chu kỳ tăng giá bộ nhớ lần này không chỉ là một đợt biến động ngắn hạn, mà đang thiết lập một mặt bằng giá mới trên toàn ngành di động. Người tiêu dùng sẽ phải chuẩn bị tâm lý chi trả nhiều hơn cho cùng một mức cấu hình, trong khi các hãng sản xuất buộc phải tái cấu trúc toàn bộ chiến lược định vị sản phẩm và biên lợi nhuận trong giai đoạn tới.

Văn Phong