Nhạc sỹ Dương Thụ hé lộ về Cửa sổ âm nhạc 3

Nhân dịp nhạc sỹ Dương Thụ ra Hà Nội chuẩn bị chương trình Cửa sổ âm nhạc 3 “Bài hát ru mùa đông” sẽ diễn ra tại Nhà Hát Lớn Hà Nội ngày 13/12 tới, phóng viên tạp chí NgheNhìn Việt Nam đã trò chuyện với ông về chủ đề âm nhạc, cuộc sống và... sự tử tế.

Nhạc sỹ Dương Thụ hé lộ về Cửa sổ âm nhạc 3 ảnh 1

Bài hát ru mùa đông thuộc chuỗi chương trình Cửa sổ âm nhạc tổ chức hằng năm, sẽ trình diễn 1 đêm duy nhất 13/12 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của các ca sĩ Bằng Kiều, Mỹ Linh, Nguyên Thảo, Khánh Linh, Hà Linh... ban nhạc Anh Em cùng dàn nhạc Hanoi Chamber Orchestra và hợp xướng thiếu nhi Young Hit Young Beat.

PV: Ông vừa làm thính giả của Đêm nhạc cổ điển Toyota Classic. Trước đó Hà Nội liên tục đón nhiều nghệ sĩ quốc tế tên tuổi như danh ca Peabo Bryson, nghệ sĩ Kenny G, nữ hoàng R&B Joss Stone, nhóm tứ tấu Bond... Ông có nghĩ đó là những tín hiệu mừng của đời sống âm nhạc?

Dương Thụ: Những chương trình âm nhạc tại Hà Nội cho tôi cái nhìn tích cực. Đời sống âm nhạc hiện nay không đến nỗi trì trệ như suy nghĩ của nhiều người. Tôi thấy như được tiếp thêm năng lượng để làm việc. Chúng ta thường nhầm lẫn giữa các hoạt động nghệ thuật với các hoạt động giải trí sử dụng âm nhạc như một phương tiện, giữa sự sáng tạo với sự năng động mang tính thương mại nên không thấy được sự chuyển động này.

Thế còn những chương trình thi ca hát đủ kiểu trên truyền hình, từng là giám khảo cuộc thi Sao Mai, rồi tham gia Bài hát Việt nhiều năm, ông có thỉnh thoảng liếc qua không? Ông thấy chúng thế nào?

- Tôi tập trung quan tâm đến lĩnh vực hoạt động của mình nên hầu như không có thì giờ để theo dõi các show âm nhạc trên truyền hình. Không “liếc qua” mà nhận xét thì hồ đồ lắm.

Nghe nói ông có "chấm" một bạn trẻ trong các cuộc thi đó: Trần Nguyễn Minh Đức - người chọn hát nhạc của ông?

- Tôi không chấm người từ các cuộc thi đó. Tôi có một “kênh” riêng để chọn người: một số bạn trẻ mạnh dạn gửi đĩa nhạc của họ cho tôi để xin nhận xét. Trần Nguyễn Minh Đức gửi cho tôi 1 album tự làm “Ngày mưa, ngày xanh”. Đức hát bài của tôi theo phong cách thính phòng đương đại có pha chút jazz bằng một tâm hồn trong sáng. Tôi nghĩ rằng cậu ấy hát bài của tôi như thế thì đúng là một người bạn của mình rồi. Tất nhiên, từ việc hát trong phòng thu đến diễn ngoài sân khấu có khoảng cách đáng kể, nhưng tôi khuyến khích Minh Đức bằng việc mời cậu ta tham gia chương trình Cửa sổ âm nhạc 3 “Bài hát ru mùa đông” sẽ diễn tại Nhà Hát Lớn Hà Nội vào ngày 13/12 tới.

Ông có kế hoạch làm gì với giọng ca trẻ này? Liệu có thể là "Nguyên Thảo thứ hai”?

- Tôi sẽ cùng với Sơn “Mozart”, một bạn làm nhạc trẻ khác hiện đang du học âm nhạc ở châu Âu, làm album cho Minh Đức. Album sẽ được làm theo phong cách thính phòng đương đại. Cả Sơn và Đức đều đang thích thú với việc cộng tác này. Còn liệu có thành “Nguyên Thảo thứ hai” không thì phải chờ. Thời gian sẽ phán xét công bằng nhất.

Thế giới âm nhạc là cái hồn của thời đại mình sống

Một nhạc sĩ nổi tiếng kỹ tính như ông thường nghe nhạc như thế nào? Cụ thể ông thường nghe nhạc ở đâu và có gì đặc biệt?

- Tôi thường nghe nhạc ở nhà, trong thư viện bé nhỏ của mình, và đôi khi ở quán Cà phê Thứ Bảy, vì ở đấy tôi trang bị âm thanh rất tốt. Tôi nhạy cảm với âm thanh nên phương tiện nghe là rất quan trọng. Nếu có nghe trên Tivi hoặc máy vi tính thì cũng chỉ để biết. 

Nghe là để sống với nội tâm mình, sống với những sở thích của mình, nhưng cũng có khi nghe để tìm hiểu. Thế giới âm nhạc muôn màu và đổi thay nhanh chóng. Nó là cái hồn của thời đại mình sống. Không tìm hiểu nó mình sẽ bị bỏ lại đằng sau.

“Nghe như thế nào” hay “Nghe gì” quan trọng hơn?

- “Nghe gì” tất nhiên là quan trọng rồi, nhưng “nghe như thế nào” cũng quan trọng không kém. Nghe với chất lượng âm thanh như thế nào, nghe lúc nào, nghe ở đâu. Không gian âm nhạc cũng là không gian tâm lý, bạn đừng quên điều đó. Một tác phẩm được nghe ở những hoàn cảnh khác nhau về thời điểm, vị trí và chất lượng âm thanh thì hiệu quả vô cùng khác nhau. Nghe nhạc cổ điển trong một bữa ăn trưa, với chất lượng âm thanh xoàng chẳng hạn, thì... bạn sẽ chẳng nghe thấy gì hết.

Thế còn câu chuyện “nghe gì”, trong một lần trò chuyện, nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn phản ứng khá gay gắt khi người ta nghe những bản nhạc mà anh ấy cho là “không xứng đáng” với một dàn âm thanh đẳng cấp trên một chiếc xe hơi sang trọng. Anh ấy nói về sự “vênh” giữa đẳng cấp của âm thanh và đẳng cấp của âm nhạc. Quan điểm của ông thế nào?

- Đây là một chuyện khác. Việc giáo dục nền tảng âm nhạc ở nước ta quá kém (thực ra là không có) nên nhiều người có thể đạt được “văn minh vật chất” (Dàn máy “xịn”) nhưng chưa vươn tới mức tương đương về “văn minh tinh thần” (trình độ thưởng thức âm nhạc, gu nhạc tinh tế) nên có độ “vênh” cũng là lẽ dĩ nhiên. Dù sao, tuy “lỗ tai trong” chưa ổn nhưng “lỗ tai ngoài” đã được cải thiện như thế, cũng là tốt rồi. Mình đừng quá khắt khe. Để có trình độ thưởng thức âm nhạc và gu nhạc tinh tế (“lỗ tai trong”) cũng phải tốn tiền bạc và thời gian lắm. Các bạn có điều kiện nghe với dàn máy chất lượng cao lỡ ra “lỗ tai trong” chưa ổn thì cũng nên để ý đến điều này, và cũng đừng quá vội kiêu hãnh về “trình” nghe của mình. Nếu xã hội có nhiều người vừa sành điệu về âm thanh vừa am hiểu về âm nhạc thì bọn nhạc sĩ chúng tôi mừng vô cùng, vì phải có những người như thế thì âm nhạc mới có công chúng thực sự. Đó cũng là điều kiện tiên quyết để âm nhạc phát triển.

Nhạc sỹ Dương Thụ hé lộ về Cửa sổ âm nhạc 3 ảnh 2

Muốn đóng góp vào đời sống âm nhạc một cái gì đó tử tế

Ở tuổi 73, người ta đã có thể viết hồi ký, còn ông vẫn tiếp tục mở các Cửa sổ âm nhạc của mình: Những câu chuyện kể của tôi (2012), Tôi mơ một giấc mơ (2013) và sắp tới là Bài hát ru mùa đông (12/2015). Ông mong muốn gì ở những chương trình như vậy?

- Mong muốn gì ư? Trước kia, tôi thường “cà phê một mình” vì rất ngại giao tiếp. Tôi không nghĩ mọi người có thể thích cái thứ âm nhạc vớ vẩn của mình. Mấy chục năm sống ở miền Bắc và cả ở TP.HCM nữa cho tôi cái cảm giác đó. Tôi không có khả năng hấp dẫn công chúng bằng những người bạn cùng lứa như Trần Tiến, Phó Đức Phương, Nguyễn Cường... các anh ấy là những người lừng lẫy. Tôi chỉ là thứ vỉa hè của ngôi nhà âm nhạc chính thống. Ít năm gần đây, cái “vỉa hè tôi” thấy cũng có người đến ngồi. Khi được gần gũi, được chia sẻ, thấy ấm áp hơn, tự tin hơn, cũng thấy yêu “cái vỉa hè” mình hơn. Khi chúng ta được giải thoát thì cái cảm giác được “tháo cũi sổ lồng” nó hay lắm. Tất nhiên, chưa thể bay bổng được đâu, nhưng được nhảy nhót một tí, đi tới đi lui một tí, đời vì thế mà... vui lên một tí! Mong muốn như thế ở tuổi 73 kể ra cũng hơi bị tội nghiệp.

Chuyện làm nhiều chương trình cũng còn một lý do khác nữa, nghiêm túc hơn, là muốn tham gia vào hoạt động âm nhạc bằng một cái gì tử tế, không chạy theo tiền bạc. Không sử dụng âm nhạc như công cụ tìm kiếm danh lợi, mà muốn là một thông điệp tìm bạn, để cùng chia sẻ cảm xúc âm nhạc, để được cùng mọi người sống trong yêu thương.

Tại sao ông lại chọn chủ đề “Bài hát ru mùa đông” cho chương trình Cửa sổ âm nhạc số 3? Ông định ru người nghe thế nào?

- Ru là một thể loại âm nhạc (berceuse), nó không ru ngủ mà nó làm ta thao thức. Ta thao thức vì những buồn vui mình đã trải qua, vì những giấc mơ thường có trong đời, nhẹ nhàng, dịu dàng và đôi khi cũng thật mãnh liệt. Không biết Bài hát ru mùa đông của tôi có làm được điều đó hay không.

Trong chương trình này, tôi hát ru mùa đông (Bài hát ru mùa đông, Gửi mùa đông, Bây giờ biển mùa đông, Cửa sổ mùa đông) là để thấy mùa xuân về (Lắng nghe mùa xuân về, Ước ao mùa xuân, Đánh thức tầm xuân)…

Tôi là người rất sợ sự tăm tối, ủ rũ, nên dù các bài hát của tôi trong chương trình có nhiều bài buồn, nhưng là cái buồn của một kẻ muốn được yêu, muốn có một cuộc sống xứng đáng, vẫn tràn đầy lòng tin yêu vào những điều tốt đẹp dù bản thân phải hứng chịu những điều ngược lại.

Tất nhiên, sẽ không lặp lại những bài hát của Cửa sổ âm nhạc 1 và 2. 

Có một thứ tôi thấy ông rất thích lặp lại trong các chương trình của mình (Điều còn mãi, Cửa sổ âm nhạc), đó là sử dụng dàn nhạc lớn trên sân khấu. Một cuộc chơi tốn kém. Đấy là phong cách âm nhạc ông muốn theo đuổi hay đơn giản chỉ là làm cho những chương trình ấy trở nên đặc biệt?

- Âm nhạc, với tôi, không phải là một cuộc chơi. Nó cần phải được làm một cách nghiêm túc. Dàn nhạc lớn hay bé, kết hợp như thế nào xuất phát từ chính đòi hỏi của tác phẩm. Có bài chỉ cần hát với một cây đàn Piano, có bài chỉ cần dàn dây thính phòng, có bài cần dàn nhạc lớn kết hợp giữa nhạc cụ điện tử và cổ điển. Là giám đốc nghệ thuật, tôi cần phải suy tính kỹ về điều đó để định hình tác phẩm, và có thể mắc những sai lầm, nhưng phải thử làm mới biết được. Làm nghệ thuật không giống như bán hàng. Nó có thể phải rất tốn kém, cũng có thể không. Vấn đề không phải là tiền bạc, mà là hiệu quả với người nghe và ít nhất tôi cũng phải tạm hài lòng.  

Làm như thế dĩ nhiên không phải là việc khoe mẽ hay chuyện tiền bạc, mà là cách nghĩ và cách hiểu của tôi. Nhưng cuối cùng là bởi phong cách âm nhạc mà tôi muốn theo đuổi, chứ không đơn giản chỉ là làm cho những chương trình ấy trở nên đặc biệt.

Xin cám ơn ông và chúc đêm nhạc sắp diễn ra của ông sẽ thành công.

Ảnh: Hoàng Thành Đồng

Vân Anh

Tin liên quan

Bạn đọc bình luận

Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)    Refresh

Cùng chuyên mục