Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại

Xử lý hậu kỳ âm thanh (mastering) là bước cuối cùng trong quá trình thu âm, và cũng là khâu “chốt” để làm cho bản ghi âm trở nên hay hơn. Công việc này được ví như một ca tiểu phẫu đòi hỏi sự khéo léo và tinh tế, từ đó nâng cao tầm nhìn của các nghệ sĩ và nhà sản xuất. Người đại diện xuất sắc nhất thế giới, ở mọi thời đại, cho “nghệ thuật trau chuốt” đĩa nhạc này không ai khác chính là huyền thoại Doug Sax.

Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 1

Doug Sax sinh ra tại Los Angeles vào tháng 4/1936. Ngay từ nhỏ, Sax đã rất yêu thích âm thanh của các đĩa nhạc có tốc độ 78 vòng/phút trong bộ sưu tập của cha mình. Khi còn ở trường trung học Fairfax, Sax cùng với người bạn Herb Alpert đã thành lập một nhóm nhạc, trong đó cả hai thành viên cùng chơi kèn trumpet. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông vào Đại học California tại Los Angeles, sau đó gia nhập quân đội, và kể từ năm 1959 đến 1961 ông chơi kèn trumpet trong dàn nhạc giao hưởng số 7 của Quân đội Hoa Kỳ.

Dù có nghề nghiệp ổn định là nghệ sĩ chơi kèn trumpet cho dàn giao hưởng nhưng Dough Sax chưa bao giờ từ bỏ niềm đam mê với các bản nhạc ghi âm. Năm 1967, ông cùng người bạn thời trung học tên là Lincoln Mayorga (sau này là một nghệ sĩ piano) và anh ruột Sherwood Sax mở một phòng thu có tên Mastering Lab. Đây là phòng thu xử lý hậu kỳ âm thanh độc lập đầu tiên trên thế giới. Phòng thu này sử dụng tất cả các thiết bị chế tạo thủ công do kỹ sư Sherwood thiết kế, trong đó có chiếc máy tiện cắt đĩa đã trở thành huyền thoại cùng với các thiết bị xử lý âm thanh khác như máy nén, bộ chuyển đổi D/A-A/V, bộ cân chỉnh âm (EQ) hay ampli giám sát.
Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 2

 

Với “vũ khí” là các thiết bị xử lý âm thanh tự chế, kết hợp với khả năng hiệu thính bằng tai và sự tinh thông của mình, Sax đã rất thành công trong sự nghiệp gắn liền với Mastering Lab. Bên cạnh đó, Sax tiên phong thiết lập các quy chuẩn kiểm nghiệm và đánh giá âm thanh bằng tai.

Một trong những sản phẩm đầu tiên được Sax xử lý tại phòng thu của mình là album lần đầu ra mắt của nhóm The Door. Album này sau đó được đưa vào lưu trữ lại Thư viện Quốc hội Mỹ vào ngày 25/3/2015.

Song Doug Sax không chỉ là một kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh vĩ đại nhất thế giới. Ông còn là cha đẻ của kỹ thuật ghi âm trực tiếp vào đĩa (direct-to-disc) hiện đại và ghi trực tiếp âm thanh stereo. Trước khi có sự xuất hiện của băng từ, tất cả các đĩa đều được ghi âm bằng phương pháp ghi trực tiếp vào đĩa và thu âm mono. Sax đã phục sinh kỹ thuật bị rơi vào quên lãng này và xây dựng một nhãn hiệu ghi âm có tên Sheffield Lab. Vào năm 1970, Doug Sax và Lincoln Mayorga hoàn thành giấc mơ cả đời khi tạo dựng được hãng ghi đĩa audiophile có tên Sheffield Lab Recordings, chuyên sản xuất các album nhạc cổ điển và jazz với công nghệ ghi trực tiếp vào đĩa. Bằng cách bỏ qua băng từ và ghi màn trình diễn âm thanh trực tiếp vào mâm ghi đĩa (master lacquer) trong  thời gian thực, Sax tin rằng ông có thể tạo ra các bản ghi có âm thanh tốt hơn. Các đĩa than LP (Long Playing) dùng phương pháp direct-to-disc mang nhãn hiệu Sheffield đã trở thành huyền thoại vì chất lượng âm thanh xuất sắc của chúng.

Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 3

Qua những tác phẩm của mình, Sax đã truyền cảm hứng cho các thế hệ kỹ sư âm thanh. Những đĩa nhạc của ông có một chất âm đặc trưng khiến mọi người đều yêu thích mà không ai khác có thể làm được như vậy. Nghệ sĩ cùng từng nhận giải Grammy cho kỹ thuật xử lý âm thanh George Masenburg đã phát biểu “Công việc của Dough Sax đã cho mắt tôi thấy rõ hơn khả năng của các thiết bị tuyệt vời có thể phục vụ nghệ thuật tốt hơn, đồng thời cho tai tôi nghe thấy được một bản ghi âm hay thực sự là như thế nào”.  

Trong sự nghiệp của mình, Doug Sax tham gia xử lý rất nhiều album nổi tiếng bất hủ, như album được đề cử Grammy As Time Goes By của Rod Stewart hay ấn bản SACD với âm thanh surround Dark Side of the Moon của Pink Floyd. Vào năm 1972, số album do Sax xử lý âm thanh hậu kỳ chiếm tới 20% những album đứng đầu trong bảng xếp hạng top 100 của tạp chí Billboard. Có thể kể đến các album như Who’s Next của The Who, Nilsson Schmilsson của Harry Nilsson, Sticky Fingers của The Rolling Stones, hay album lần đầu ra mắt của nhóm The Eagles. 
Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 4

 

Doug Sax luôn giữ vai trò tích cực trong nền âm nhạc đương đại bằng cách nêu rõ quan điểm về những công nghệ âm thanh mà ông cho rằng không ưu việt. Ông phê phán những chiếc ampli bán dẫn thời kỳ đầu và ưa thích ampli đèn điện tử hơn. Không những vậy, kỹ sư âm thanh này là một trong những người lên án âm thanh số và định dạng đĩa CD. Sax không có cảm tình với những thiết bị điện tử hiện đại và ngày đĩa CD ra đời ông cũng tỏ ra không mấy mặn mà. Ông từng mặc chiếc áo phông có in dòng chữ to “Ngăn chặn sự điên rồ của kỹ thuật số lại”. 

Doug Sax đã qua đời vào ngày 2/4/2015 vừa qua, chỉ vài tuần trước sinh nhật lần thứ 79 của ông. Không hề phóng đại khi nói rằng hầu hết những người đã nghe nhạc trên các bản ghi âm đều từng được thưởng thức tác phẩm của Doug Sax, danh sách các album ông từng thực hiện vô cùng phong phú. 

Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 5

Trong 5 thập kỷ qua, phòng thu âm của Sax luôn là lựa chọn hàng đầu của những ngôi sao nhạc pop hạng A đứng đầu các bảng xếp hạng và các hãng phát hành đĩa nhạc dành cho audiophile. Căn cứ vào số lượng đĩa ghi âm do Sax xử lý từ đôi tay khéo léo và đôi tai tinh nhạy, có thể nói rằng không cá nhân nào trên thế giới đã từng nâng cao trải nghiệm nghe nhạc cho nhiều người hơn là Doug Sax.

Các giải thưởng Grammy danh giá cho Album được xử lý kỹ thuật tốt nhất (năm 2004), Album có âm thanh surround 5.1 hay nhất, Album của năm hay giải Grammy cho đĩa ghi âm của năm (cùng vào năm 2005) là những dấu mốc ghi nhận tài năng và sự cống hiến của Doug Sax cho âm nhạc thế giới.

Doug Sax - kỹ sư xử lý hậu kỳ âm thanh huyền thoại ảnh 6

 

Mai Quyên

Bạn đọc bình luận

Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)    Refresh

Cùng chuyên mục