Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ'

Chia sẻ
LS5/9 là cặp loa monitor chứng tỏ các ý tưởng của BBC đã lan tỏa rộng rãi với khả năng tái tạo âm thanh chính xác, phẳng và có 2 đường tiếng.

Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ' ảnh 1
Câu chuyện bắt đầu khác kể từ khi mọi thứ thay đổi ở hãng BBC. Đường lối của chính phủ dưới thời thủ tướng Thatcher trong thời kỳ “thắt lưng buộc bụng” đã ảnh hưởng nặng nề đến BBC, khiến hãng có nguy cơ phải ngưng chương trình nghiên cứu loa. BBC đã đi theo hướng buộc phải chế tạo và sản xuất loại loa có thể chơi nhạc với âm lượng lớn, ví dụ như những bản rock chát chúa. LS5/8 ra đời như khẳng định khả năng đáp ứng nhu cầu về loại loa monitor chơi nhạc với âm lượng khủng. LS5/9 có kích thước nhỏ hơn – cỡ thùng 0,3m³, song cặploa này cũng có thể tạo ra mức áp lực âm thanh đáng gờm. Bên cạnh khả năng chơi âm thanh lớn hơn, LS5/9 vẫn giữ được bản chất các nguyên tắc cổ điển của BBC về cấu trúc thùng có thành loa mỏng được giảm rung chấn cùng bo mạch cắt tần kiểm soát đáp tuyến tần số chặt chẽ.

Vào năm 1983 khi BBC bắt tay vào việc phát triển mẫu loa nguyên bản LS5/9. Sản phẩm này và người anh em LS5/8 (có kích thước lớn hơn) thực chất là thế hệ cuối cùng có thể được coi là mẫu loa BBC monitor truyền thống. Mẫu LS5/12 ra đời sau đó là một sản phẩm đi theo “trường phái” khác và thực chất không do tập đoàn Kingswood Warren nghiên cứu và sản xuất.

LS5/9 không đạt thành công thương mại bằng các mẫu loa trước đó của BBC như Spendor BC1 (một bản sao của LS3/6) hay LS3/5a. Tuy nhiên, sản phẩm này chứng tỏ rằng các ý tưởng của BBC đã lan tỏa rộng rãi và các mẫu loa monitor tái tạo âm thanh chính xác, phẳng và có hai đường tiếng đã phổ cập trên diện rộng.
 LS5/9 mang tính cạnh tranh hơn cả mẫu loa BC1 năm 1968 khi trên thực tế nó là loa monitor có độ sai âm thấp duy nhất thời đó.
Graham Audio LS5/9 do BBC cấp phép và chứng nhận đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thiết kế nguyên mẫu từ hàng thập kỷ trước. Ngoài ra, mẫu loa này còn do nhà thiết kế tài năng Derek Hughes chế tạo, ông là con trai của nhà sáng lập ra hãng Spendor và cũng là thành viên trong nhóm nghiên cứu của BBC từ thuở ban đầu. Như vậy, loa monitor LS5/9 phiên bản mới không chỉ do BBC chính thức cấp phép và do một chuyên gia danh tiếng thiết kế mà còn thể hiện sự kết nối gia đình trong những ngày đầu của đội ngũ nghiên cứu BBC.
Những nỗ lực của BBC
Đội ngũ nghiên cứu của BBC muốn phát triển các mẫu loa có thể cho họ biết sự thật trong thực tế và chính xác về những gì đang được ghi âm và về âm thanh thực sự của nguồn mà microphone tiếp dẫn. Âm thanh tuyệt đối chính là mục tiêu của BBC.
Chương trình nghiên cứu loa của BBC có nhiều đặc tính riêng biệt. Một trong số đó là sự phong phú của các tài nguyên. Những ngày trước khi chính sách thắt lưng buộc bụng có hiệu lực, tiền của chính phủ tạo ra một môi trường mà ở đó có thể tiến hành những chương trình nghiên cứu gần như không hạn chế về tài chính. Số người tài năng và tận tụy cùng các trang thiết bị và cơ sở vật chất phải gọi là “vô biên” so với thời kỳ trước và sau đó.
Đặc tính thứ hai là cơ hội để đánh giá âm thanh của các mẫu loa bằng thực tế. Những người nghiên cứu không có cảm giác mơ hồ khi so sánh màn trình diễn của một mẫu loa với vài ký ức âm nhạc không xác định nào đó. Âm nhạc sống có sẵn cho việc so sánh trực tiếp bởi đã có sẵn phòng kiểm tra âm thanh thực tế. Trong bối cảnh này, những hiện tượng sai âm khó phát hiện nhất cũng có thể và đã được tìm ra.
Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ' ảnh 2
Tiêu điểm LS5/9
LS5/9 là một mẫu loa có dung tích không quá lớn. BBC đưa ra lời giới thiệu ngắn gọn về LS5/9 là: tiến gần đến âm thanh của mẫu loa lớn LS5/8, nhưng nằm trong một thùng loa nhỏ hơn nhiều.
Như vậy, LS5/9 đúng là một mẫu loa minitor theo “chất” BBC – hệ thống loa thích hợp cho tất cả các loại nguồn chương trình và đáp ứng những yêu cầu khắt khe nhất.
Bản chất là một mẫu loa monitor nên LS5/9 có đáp tuyến phẳng ở phiên bản mẫu và đặc điểm này vẫn được giữ nguyên trong các lần tái bản. Tuy nhiên, loa mid/bass nguyên mẫu không có mặt ở phiên bản này, nên thiết kế mới đặt hàng của hãng Volt dưới sự giám sát của Derek Hughes đã được đưa vào sử dụng. Loa tweeter Audax của nguyên mẫu vẫn có mặt ở phiên bản hiện đại với hình thức đã được sửa sang lại. Loa tweeter nguyên bản có đường kính 34mm, nhờ kích thước lớn hơn nên giảm được hiệu ứng “thiên sáng của tweeter” và dội âm thanh từ vách tường ít hơn so với loa tweeter nhỏ hơn có cùng bộ cắt tần. Bên cạnh đó, hình âm của loa rất “nét” với điểm nhấn rõ ràng.
Các loa của BBC đều có lối trình diễn âm thanh thực sự trung thực trong phòng nghe nhờ “sự thăng hoa” của loa ở dải tần giữa 100 và 300Hz. 
Giới hạn của loại loa tweeter kích thước lớn là độ mở của dải cao nhất hơi bị thu hẹp lại. Nếu người dùng muốn âm cao vượt quá 20kHz thì có thể bổ sung thêm loa siêu tweeter vốn được bán rất nhiều trên thị trường hiện nay.
Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ' ảnh 3
LS5/9 có độ rộng bass khá lớn với quãng tám 50–100Hz lên tới vài dB và độ dốc dần xuống mức trên 100Hz, độ dốc xuống thấp kết thúc ở khoảng tần số 300Hz, từ 300-900Hz, loa đáp ứng khá phẳng.
Một trong những lợi ích của loại loa nhỏ gắn trên chân đỡ kiểu này là những đáp ứng âm thanh trung thực cần thiết trong phòng nghe. Sự coi trọng hình thức đã khiến ngành công nghiệp âm thanh hi-end nghiêng về loa cột, song sự thực là rất ít loa cột có thể tiến gần đến “đáp ứng phẳng” trong phòng nghe. Loa gắn chân đỡ sẽ linh hoạt hơn ở vị trí tương đối với các giới hạn phòng và làm cho việc đáp ứng trong phòng nghe trở nên hợp lý hơn. LS5/9 tạo ra đáp ứng khá trơn tru trong phòng nghe khi đứng ở vị trí bình thường và khi được điều chỉnh điểm đặt tối ưu thì hiệu quả đáng kể hơn nữa.
Trải nghiệm âm nhạc
Chúng tôi bắt đầu để LS5/9 trình diễn những bản nhạc và xem âm thanh thực tế của hậu duệ nhà BBC. Trước hết, âm thanh của LS5/9 gần như đạt độ trung tính, thậm chí khi chúng tôi bỏ qua việc điều chỉnh EQ. Lối trình diễn này sẽ khiến nhiều người ngạc nhiên khi nhận ra chất âm hơi chậm rãi, chắc nặng và dồn nén. Quả thật, âm bass hơi nặng trước khi đi xuống dưới tần số 50Hz. Tuy nhiên, âm thanh tổng thể rất chính xác và trung thực. LS5/9 chơi như thể các nghệ sĩ đang biểu diễn trực tiếp trước mặt người nghe. Cũng cần lưu ý là âm thanh hay nhất khi ngồi dưới trục loa tweeter, nghĩa là người nghe ngồi ở một chiếc ghế thấp hoặc dùng giá đỡ loa thật cao. Thêm nữa, cần phải bỏ đi lưới chống bụi, dù đây là một phần trong thiết kế của hãng. Có một nút điều khiển loa tweeter ở mặt trước. Như ở mẫu thử của chúng tôi, nút điều khiển được đặt ở giữa nên có thể đặt âm thanh loa tweeter theo dB nếu muốn.
LS5/9 gây ấn tượng từ đầu với người nghe, nhất là ở tính trung thực. Chúng tôi có cảm giác ngay rằng đây là âm thanh thực sự chính xác của bản ghi. Ý tưởng của hãng luôn là tái tạo trung thực bản ghi âm. Chúng tôi bật bản ghi Bach/Sitkovetsky Goldberg biến tấu cho dàn nhạc dây. Tác phẩm này được tạo nên từ nhiều microphones của B&K (nay là Pro Audio của Đan Mạch). Âm thanh nổi chính xác, âm của nhạc cụ bộ dây được tái tạo chuẩn xác, trung thực, nghe tương đối gần. Âm trầm hơi lỏng, nhưng những nốt trên dải trầm, đặc biệt là tiếng violon, rất chân thực.
Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ' ảnh 4
Bên cạnh đó, bản nhạc hiện ra rất gắn kết và mạch lạc, đặc biệt, LS5/9 thụ hưởng ích lợi của kỹ thuật hầu như không có điểm cắt tần, ngoại trừ điểm ở tần số 2,8kHz cho loa tweeter (độ dốc bậc ba). Âm thanh của bản nhạc là một thể thống nhất, thăng trầm miên viễn. Các nhạc cụ chỉ cất lên chất giọng duy nhất và không bị chia lẻ.
 LS5/9 chơi âm lượng lớn mà không cần gắng sức với độ động khá ấn tượng. Mẫu loa monitor “nhỏ mà có võ” này có độ cân bằng về chi tiết và đặc tính âm thanh tổng thể chính xác.
Độ chi tiết của âm thanh rất đáng khen. Ở phân đoạn thứ 19 của bản nhạc, khi đàn clavico chơi phía sau làm nền, tiếng của nó được tái hiện rõ ràng, rành mạch, không bị mờ nhạt so với các nhạc cụ chơi chính. Bức tranh âm thanh có độ phân giải cao, có thể nghe từng phần riêng biệt mà không mất đi cảm nhận tổng thể. Sự sai âm của các tiếng vang ở mức tối thiểu và tan ra từ từ đến khi tắt hẳn, rất sạch.
Tiếp theo chúng tôi chuyển sang đĩa nhạc Liebesleid của Kreisler, tiếng piano nghe như thể có một chiếc như vậy đang hiện diện trong phòng nghe.
Tương tự, đĩa nhạc độc tấu Chopin của Janne Mertanen rất chân thực và thu hút. LS5/9 gây ấn tượng bằng sự gọn ghẽ trong cách thể hiện và không hề mắc phải các lỗi sai âm.
Không gian
LS5/9 được thiết kế để trình diễn tương đối gần người nghe và hướng vào họ. Do đó, loa phát ra âm hình nổi có thể cảm nhận được. Tiêu điểm hình ảnh của các tín hiện đơn (mono) trong vùng này được tái hiện xuất sắc, còn ở phía đối diện thì vô hướng hoàn toàn, như vậy, hình âm của loa rất chính xác. LS5/9 tái tạo tất cả những âm thanh thực sự hiện hữu trong bản ghi. Loa thể hiện độ động với tư cách là một nguổn điểm đích thực, đáp ứng phẳng, độ sai âm vang và nhiễu đạt mức tối thiểu, vì vậy âm hình rất chuẩn.
Đánh giá BBC Graham LS5/9: loa monitor 'nhỏ mà có võ' ảnh 5

Bức tranh tổng thể

Graham Audio LS5/9 là một mẫu loa đẳng cấp và tạo ấn tượng sâu sắc. Chiếc loa nhỏ bé này đã chơi những bản nhạc hoành tráng theo cách đầy thuyết phục. Nó trình diễn với độ cân bằng gần trung tính và độ động đáng nể, phát huy thế mạnh ở vùng tần số 50–100Hz với âm thanh tròn đầy. LS5/9 tái hiện hình âm chuẩn xác với phong cách cơ bản gần giống với biểu diễn thực tế, tất nhiên khi được phối ghép với các đối tác phù hợp. Không nhiều loa nhỏ đạt được sự trung thực và nhạc tính ngang tầm Graham Audio LS5/9.
Thông số kỹ thuật
Kiểu loại: Loa gắn chân đỡ, hai đường tiếng, phản hồi âm trầm
Đáp tuyến tần số: 50Hz – 16kHz, +/-3 dB
Trở kháng danh định: 8 ohms
Độ nhạy: 87dB/2.83V/1m
Đầu ra tối đa: >100dB/2m
Kích thước: 279 x 457 x 273mm
Trọng lượng: 14kg
Giá tham khảo: 6.799USD (bằng gỗ anh đào); 7.199USD (bằng gỗ hồng sắc).

Khánh An

Tin liên quan

Chia sẻ

Bạn đọc bình luận

Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu
Nhập mã bảo mật (*)    Refresh

Cùng chuyên mục